تبریز/ واحد مرکزی خبر/ فرهنگی
گزارش مکتوب .... مسجد کبود تبریز آماده پذیرایی از مسافران نوروزی
مسجد
تاریخی کبود تبریز در سال 870 ه ق در دوران حکمرانی قراقویونلوها احداث
شده که سبک معماری ، خطاطی ، کاشی کاری و تذهیب آن ، باورهای عقیدتی
قرون نهم و دهم شهر کهن تبریز را نمایان می سازد و سالانه هزاران
گردشگر ایرانی و خارجی را مجذوب خود می کند و در ایام عید نوروز سال92
نیز سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی با همکاری
شهرداری تبریز برنامه های متنوعی را برای مهمانان نوروزی تبریز در این
مکان تاریخی برگزار می کند.
دکتر سیروس برادران شکوهی استاد دوره‌های
تاریخ ایران در گروه تاریخ دانشگاه تبریز می‌گوید: عظمت و زیبایی مسجد
تاریخی کبود به قدری است که جهانگردان و سیاحانی نظیر شاردن فرانسوی ، کاتب
چلپی ، تاوارنیه ، مادام دیو لافوا ، دکتر فوریه ، نادر میرزا ، گروته و
... در600 سال گذشته به بازدید از این مسجد پرداخته‌اند و از مجد ،
عظمت و شکوه این بنای عظیم سخن گفته‌اند.
استاد سید جمال ترابی طباطبایی
پژوهشگر معاصر درباره این مسجد تاریخی می نویسد: در اکثر منابع و سفرنامه
ها ، مدت ساخت مسجد کبود را 30 سال دانسته اند.
وی می افزاید: در ساخت
بنای عظیم مسجد کبود از مهندسان متعددی استفاده شده است و معماری بنایی با
آن عظمت ، شبستان گنبدوار و حجرات جانبی ، خبر از آگاهی سازندگان آن به
علوم مختلف از جمله هندسه و ریاضی می دهد.
به اعتقاد استاد طباطبایی
کاشیکاری دقیق این بنـا و خطوط باعظمت به کاررفته و گل های اسلیمی ،
همه این مطلب را تایید می کنند و هنرمندان سازنده و پردازنده مسجد کبود
از انواع کاشی های لاجوردی فیروزه ای نفیس و به غایت مرغوب در قطعات ظریف
و هنرمندانه ، شیوه معرق کاری معقلی پخته که از والاترین شیوه کاشیکاری
با تلفیق آجرکاری در جهان اسلام حتی دوره درخشان هنر ایرانی یعنی عصر
طلایی صفویه است ، بهره برده اند.
استاد حسین نخجوانی از محققان
تاریخ کهن آذربایجان نیز معتقد است ، طرح ها ، نقوش و کتیبه های مسجد
تاریخی کبود تبریز واقعا بی نظیر است و در دو طرف ورودی مسجد ، ظریف ترین و
پرکارترین نوع کاشی معرق عالم وجود دارد که تا حال نظیرش را سراغ ندیده
اند و شرح آن خالی از اشکال نیست چون عرض خطوط سفید گل ها از دو میلی
متر تا 3 میلی متر تغییر می کند و در قسمت وسط کلام ، قال الله تعالی
در متن آبی و به خط کوفی تزیین سفید رنگ میان پر مشکی در قسمت پایین
در متن آبی و طلایی با ظریف ترین گل های سفید و لچک مشکی با همان
ظرافت ، معرق کاری شده اند .
به نظر استاد نخجوانی از دیگر ویژگی‌های
مسجد کبود قرار گرفتن آرامگاه خانوادگی سلطان جهانشاه آخرین فرمانروای
سلسله قراقویونلوها در آن است که از نظر بافت ساختمانی و معماری ، نوعی
الحاقیه محسوب می شود و این بخش ، پیوندی ناگسستنی با مسجد دارد تا وارد
شونده با تاثیرپذیری که از فضای ملکوتی صحن مسجد می گیرد با خلوص نیت و
آرامش باطنی در محل حضور یافته و آرزوی آمرزش ابدی برای خفتگان درون خاک
سردابه آرامگاه می نماید.
صبوری پژوهشگر مساجد تاریخی ایران نیز درباره
مسجد کبود می گوید: سر در اصلی این مسجد با کاشی کاری معرق و کتیبه
هایی زیبا با خط ثلث و تابلوهایی با خطی کوفی شامل سوره هایی از کلام
الله مجید از کامل ترین نمونه های معرق دوران معماری اسلامی به شمار می رود
و در داخل مسجد نیز آنچه همه را مبهوت می کند آرامگاه داخل مسجد بود
که هنرمند با چیره دستی تمام از کاشی های لاجوردی ماهرانه استفاده می کند
به طوری که هر بیننده ای را جذب می کند.
بابازاده محقق جوان ابنیه
تاریخی- مذهبی نیز در گفتگو با واحد مرکزی خبر گفت: گنبد عظیم این مسجد
دلها را می رباید و با دقت در این گنبد و تقسیم وزن سنگین آن روی پایه
های متعدد به استفاده از علم مهندسی هندسه از سوی هنرمندان ایرانی در
دوره تیموریان پی می بریم و همچنین با دقت در نقشه مسجد کبود در می یابیم
که در احداث این مسجد از نقشه ای کاملا هندسی و منحصر به فرد استفاده شد
که هیچ گونه شباهتی با مساجد احداث شده تیموریان ندارد که تمام مسقف
ساخته شده و آب و هوای کوهستانی تبریز چنین تدبیری را ایجاب می کرد.
یکی
از گردشگران مسجد کبود تبریز که به علت تبریزی بودن همسر خود در اواخر
اسفند به این شهر سفر می کند به خبرنگار ما می گوید: هر موقع به تبریز
سفر می کنم به بازدید مسجد کبود می شتابم و واقعا فضای آرام بخشی دارد و
این شاهکار معماری ایرانی - اسلامی است.
بهادران می افزاید: از هم میهنانم می خواهم در سفر به تبریز حتما برای بازدید از مسجد کبود برنامه ریزی کنند.
مدیرکل
میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی نیز می گوید:
نمایشگاه عرضه محصولات صنایع دستی و سوغات استان در رواق‌های فیروزه
جهان اسلام عرضه می شود.
آقای محمدی می افزاید: همزمان با آغاز سال نو
، نمایشگاه هنرهای سنتی و صنایع دستی و سوغات آذربایجان شرقی در رواق های
مسجد کبود برگزار می‌شود.
وی می گوید: علاوه برعرضه نمونه‌های مختلف
هنرهای سنتی و صنایع دستی و سوغات نقاط مختلف استان ، گردشگران و بازدید
کنندگان شاهد اجرای زنده مراحل ساخت برخی آثار هنری در شماری از غرفه های
این نمایشگاه خواهند بود.
مدیرکل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و
گردشگری آذربایجان شرقی می افزاید : با توجه به استقبال گسترده گردشگران
نوروزی که در سال های گذشته از چنین نمایشگاه هایی صورت گرفته ، پیش‌بینی
می شود امسال با متنوع و پربار کردن هرچه بیشتر این نمایشگاه ، شاهد
حضور خوب گردشگران نقاط مختلف کشورمان از هنرهای سنتی آذربایجان شرقی
باشیم.
آقای محمدی نمایشگاه های عرضه صنایع دستی را تنها مختص به مسجد
کبود نمی داند و می گوید: در نوروز سال 92 نیز مانند روال سال های گذشته ،
شهرها و روستاهای هدف گردشگری استان و همچنین برخی از اماکن ویژه
گردشگری تبریز نیز میزبان علاقه مندان به آثار هنری و صنایع دستی و سوغات
استان خواهد بود.
وی می افزاید: بازارچه‌ها و نمایشگاه‌های
صنایع‌دستی نوروزی در شهرستان‌های تبریز ، مراغه ، میانه ، جلفا ، اهر
، مرند و همچنین مجموعه های فرهنگی و تاریخی و طبیعی تبریز مانند مسجد
کبود تبریز ، بوستان ائل گلی ، مجتمع های بین راهی و کمپ های ورودی
شهرستان های استان و پارک‌های مسافر برگزار می شود.
مدیرکل میراث
فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان می گوید: در نمایشگاه صنایع دستی
مسجد کبود ، هنرهایی از جمله منبت کاری ، معرق کاری و نازک کاری چوب ،
شیشه‌گری سنتی ، فرش های هنری ، سفال و سفالگری ، سبد بافی و لباس های
محلی آذربایجان شرقی ارائه می شوند.
آقای محمدی می افزاید: سنگ های
قیمتی و نیمه قیمتی و ساخت زیور آلات ، قلم زنی روی مس ، چرم و کفش ،
گلیم و ورنی بافی ، روسری چاپ باتیک ، ممقان دوزی و همچنین سوغاتی
های متنوع خوراکی دیگر غرفه های این نمایشگاه را تشکیل می دهند.
وی می گوید: نمایشگاه صنایع دستی در رواق های مسجد کبود ، فروردین 92 آماده پذیرایی از گردشگران نوروزی آذربایجان شرقی خواهد بود.
مسجد
کبود تبریز در جهان اسلام به «فیروزه اسلام» مشهور شده و این نامگذاری
را به سبب رنگ منحصر به فرد کاشی های معرق و بسیار ظریف و زیبای نمای
خارجی و درونی آن که به گونه ای ماهرانه نصب شده و اغلب رنگ فیروزه ای و
کبود هستند ، دانست ، ولی عظمت مسجد کبود به عنوان یکی از 10 مسجد
زیبا و دیدنی و منحصر به فرد از لحاظ معماری جهان اسلام به علت ملحقات
زیاد آن از قبیل عمارت مظفریه ، خانقاه ، صحن و عبادتگاه های درونی ،
کتابخانه ، قرائت خانه و حوضخانه آن است و علاوه بر آن قرار گرفتن این
مسجد در قلب شهر تبریز و در جوار جاده ابریشم بر مرکزیت و اهمیت آن
افزوده است.
ایرنا